Liberty. Virtue. Progress.
International Law
International Law by Prof. Pierre d'Argent
မၤလိသကိး ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢ
မၤလိစ့ၢ်ကီး ကိၤလၤကျိာ်
ဆိကမိၣ် လၢကီၢ်သူလ့ၤဂီၢ်
ထံကီၢ်ဘီမုၢ်ကဒွဲ သဲစးတၢ်သိၣ်တၢ်သီ အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်ယုၤ
လၢသရၣ်ဒိၣ်စိ ဖံယၢၣ်ထအါကၠၢး
တၢ်မၤလိနီၣ်ဂံၢ်(၁)
ကီၢ်သူလ့ၤ တူၢ်ဒိၣ်မုၣ်တူၢ်ဒိၣ်ခွါသ့ၣ်သုဧၢ.
အဆိကတၢၢ်သးအိၣ်တူၢ်လိာ်မုၣ်ဘၣ်သုကိးဂၤဒဲး လၢတၢ်မၤလိကျိၤနိအပူၤအံၤ န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤလိအံၤ မ့ၢ်ဝဲ ထံကီၢ်ဘီမုၢ်ကဒွဲသဲစးန့ၣ်လီၤ.
အဆိကတၢၢ် ယကတဲဘၣ်သုလၢ နီၣ်ဂံၢ်ခံဖျၢၣ် လၢ အတဘၣ်ဃးဒီး သဲစးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢတဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ ၇,၂၂၆,၂၅၉,၀၅၂ (အကကွဲၢ်နွံကထိ, ခံကယၤခံဆံဃုကကွဲၢ်, ခံကလီၢ် ယဲၢ်ကလး ခွံကထိ ဒီးယဲၢ်ဆံခံ) န့ၣ်လီၤ.
ခံဖျၢၣ်တဖျၢၣ်မ့ၢ်ဝဲ ၃,၁၅၃,၆၀၀,၀၀ဝ (အကကွဲၢ်သၢကထိ, တကယၤယဲၢ်ဆံသၢကကွဲၢ်, ဃုကလီၢ်)န့ၣ်လီၤ.
နီၣ်ဂံၢ်ခံဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်?
ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် နကတယာ် နီၢ်ဂံၢ်အခီၣ်ထံးတဖျၢၣ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဖိအနီၢ်ဂံၢ် ဖဲယသိၣ်လိလီၤတၢ်ခဲအံၤအကတီၢ် ဖဲ၂၀၁၅နံၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်နီၣ်ဂံၢ်ခံဖျၢၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်.
ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် နကဆိကမိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖိအနီၢ်ဂံၢ် ဖဲအပူၤကွံာ် ဆံဆဲၣ်နံၣ်အခါ န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တမ့ၢ်ဘၣ်.
နီၣ်ဂံၢ်ခံဖျၢၣ်တဖျၢၣ်လၢ အမ့ၢ် အကကွဲၢ်သၢကထိအံၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်နီၣ်ဂံၢ်အစဲးကဲးတဖၣ် လၢ အနံၣ်တကယၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
အစဲးကဲး ၆၀ မ့ၣ် အမံးနံး၆၀စု န့ၣ်ဒီး မ့ၢ်ဝဲတနၣ်ရံၣ် ဒီး မ့ၣ်ကဒီး၂၄ နၣ်ရံၣ်န့ၣ် တသီဒီး မ့ၣ်ကဒီး ၃၆၅သီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတနံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးပမ့ၢ်မ့ၣ်ကဒီး ၁၀၀န့ၣ် နီၣ်ဂံၢ်ကမ့ၢ်ဝဲ ၃,၁၅၃,၆၀၀,၀၀ဝ (၆၀ * ၆၀ * ၂၄ * ၃၆၅ * ၁၀၀ = ၃,၁၅၃,၆၀၀,၀၀ဝ)န့ၣ်လီၤ.
ဆိကမိၣ်ကွၢ်နီၢ်ဂံၢ်ခံဖျၢၣ် လၢအမ့ၢ် အကကွဲၢ်နွံကထိဘျဲၣ်ဒီး အကကွဲၢ်သၢကထိဘျဲၣ် ဖဲ ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ နံၣ်၂၁ယၤပာ်ဖှိၣ်န့ၣ် တဘျး.
ပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖိအနီၢ်ဂံၢ် န့ၣ် အါန့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်စဲးကဲးလၢ အနံၣ်တကယၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
ပစံးတၢ်အဒိ နမ့ၢ်အိၣ်မူအနံၣ်တယၤဒီး နမ့ၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ နအိၣ်ဖျဲၣ်တုၤနအိၣ်အနံၣ်တကယၤန့ၣ် လၢ ကိးဆၢကတီၢ်ဒဲး ကိးစဲးကဲးဒဲး ဒီးတမံတဂဲၤ, တအိၣ်မ့ၤအီထံ ဒီးသူတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒီးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဂၤစုၣ်စုၣ်န့ၣ် နဟ့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ကချုးဒၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဖိခဲလၢာ်အတဝာ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိသတးဒီး ပအိၣ်မူ, ဝံၤ ပသံကွံာ်ဘၣ်ဆၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဖိခဲလၢာ်အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် ပကလၢၢ်ဘၣ်အီၤတချုးဘၣ်. ပတသ့ၣ်ညါလိာ်ပသးခဲလၢာ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ပဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဖိကိးဂၤ ပဘၣ်ထွဲလိာ်သး ဒီး စးထီၣ်လၢ ၁၉၄၈နံၣ်န့ၣ် [Universal Declaration of Human Rights] ဘၣ်ထွဲဒီးပှၤခဲလၢာ် အဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ် လၢအစံးဝဲ ပှၤကိးဂၤဒဲးအိၣ်ဒီး တၢ်တုၤသိးထဲသိး, အသူးအသ့ၣ်ဒၣ်ဝဲ ကိးဂၤဒဲးစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤလိတကျိၤညါအံၤ တမ့ၢ်ပကမၤလိ ဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်တဖၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်တခီ ပကမၤလိ သကိး တၢ်သူၣ်လီၤဆီလီၤ ဝဲကျိၤဝဲၤဒ့တဖၣ် လၢထံကီၢ် ဘီမုၢ်တဖၣ်အပူၤ, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ကရၢကရိတဖၣ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး လၢ သဲစးအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒံးသိးအံၤ ပှၤတနီၤနီၤအဂီၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲ တၢ်ကယူၣ်ကယၢၤ ဒွဲလၤပီၤညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ယအဲၣ်ဒိးမၤလီၤတံၢ်ဝဲဒံးအံၤ. တၢ်မၤလိသကိး တကျိၤအံၤ အခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်ကဒွဲတၢ်ဘၣ်ထွဲ လၢ ထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဒီးတဘ့ၣ်အဘၢၣ်စၢၤ ဘၣ်ဆၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်ဒွဲသဲစးန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဒီးတဘ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ထွဲဘၣ်. မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပဝဲနီၣ်တဂၤစုၣ်စုၣ် သဲစးတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲ လၢ တၢ်အိၣ်မူသကိးဃုာ်လၢ ဒူလၢၢ်ခိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဖိဘၣ်ထွဲလိာ်အသးအါထီၣ်, ဟီၣ်ခိၣ်ကအံၣ်လီၤ, ဟီၣ်ခိၣ်ဖိကအါထီၣ်ဒီး အရ့ဒိၣ်ဝဲလၢ ပကြၢးမၤလိနၢ်ပၢၢ်ပသးလၢ ထံကီၢ်ဘီမုၢ်ဒွဲသဲစး အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ.
ပကြၢးမၤဂ့ၤထီၣ် ကမျၢၣ်အတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢ အဘၣ်ထွဲဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်ဒွဲသဲစး တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယမုၢ်လၢ်လၢ သုကမၤလိ တၢ်မၤလိအံၤဒီတကျိၤလၢ တၢ်သးဖှံအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤလိနီၣ်ဂံၢ်(၂)
ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢ
သူၣ်လီၤအသးအခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ
တၢ်မၤလိနီၣ်ဂံၢ်(၃)
ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢ
အတၢ်စံၣ်စိၤဖုၣ်ကိာ်
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၄)
ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢ
ဒီးအမံၤလၢ တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤအကလုာ်ကလုာ်
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၅)
ကရူၢ်ကရၢ ဒူၣ်ထၢတဖၣ် လၢ အိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢ အဖီလာ်
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၆)
ထံကီၢ်တဘ့ၣ် အက့ၢ်ဂီၤမိၢ်ပှၢ်တဖၣ်
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၇)
ထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်လဲၣ်
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၈)
ပှၤတကလုာ်ထုးဖးသးတခီပၤ ဒ်ကသူၣ်ထီၣ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ် တၢ်တြီအီၤဧါ
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၉)
တၢ်ကတိၤဆီၣ်ထွဲက့ၤ ဘၣ်ထွဲဒီး ဟီၣ်ကဝီၤတဘ့ၣ်ထုးဖးအသးဒ် ထံကီၢ်တဘ့ၣ်အသိးအဂ့ၢ်
တၢ်မၤလိ နီၣ်ဂံၢ်(၁၀)
တပှၤကလုာ်တဖၣ် စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤအသးန့ၣ် တၢ်မနုာ်လဲၣ်